มือสมัครเล่นกับมืออาชีพต่างกันอย่างไร ?
เอาตามรูปศัพท์ง่ายๆ คำว่ามือสมัครเล่น แปลว่า “มือ” ที่สมัครใจเข้ามาเล่น ส่วนมืออาชีพ คือ “มือ” ที่ทำเป็นอาชีพ และอาชีพคืองานที่เปลี่ยนเป็นปัจจัยเลี้ยงตัว

มืออาชีพกับมือสมัครเล่นมิได้เอาไว้แบ่งแยกคุณภาพของผลงานต่อชิ้นเสียขาดเด็ดออกจากกัน งานของมือสมัครเล่นผู้หลงใหลบางงาน อาจจะมีคุณภาพเหนืองานของมืออาชีพเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้เสมอจนไม่ต้องยืนยันเรื่องจริงเท็จกัน

พ่อครัวแม่ครัวมือสมัครเล่น ทำอาหารได้อร่อยเด็ดกว่าร้านอาหารก็มีมาก
นักเขียนสมัครเล่นบางคนอาจจะเขียนหนังสือได้สนุกสนานแถมข้อมูลแน่นหนาน่าอ่านกว่านักเขียนมืออาชีพที่มีหนังสือตีพิมพ์ออกวางขายหลายปกแล้วในท้องตลาด
และเพื่อนเราบางคนอาจจะเล่าตลกในวงเหล้าได้หัวเราะแตก ยิ่งกว่านักแสดงตลกคาเฟ่

ถ้าเช่นนั้น คนที่ทำอะไรด้วยใจรัก สมัครใจเล่น จึงทำงานหลายๆงานได้ดีกว่าคนที่ทำเป็นอาชีพ เพราะมีแรงผลักดันเป็นใจรักมากกว่าปัจจัยทางการเงินเลี้ยงตัวกระนั้นหรือ ?

แล้วเหตุใดคนคิดภาษาไทย (ถ้าจะมี) ถึงเติมคำว่า “เล่น” ลงไปในคำว่า “มือสมัครเล่น” เล่า ทำไมจึงไม่ใช้คำว่า “มือสมัครทำ” หรือ “มือสมัครใจ” หรือมืออื่นๆที่ฟังดูหนักแน่นเอาจริงเอาจังสมดังคุณภาพของงานที่เหนือกว่านั้น ?

คงเพราะคำว่า “เล่น” มักจะหมายถึงกิจกรรมที่ก่อความสุข และความพึงใจต่อผู้ทำ หรือผู้เล่น ซึ่งตรงนี้แหละเป็นจุดที่ผมเห็นว่ามันเป็นพรมแดนแบ่งแยกของคำว่า “มือสมัครเล่น” กับ “มืออาชีพ” ออกจากกัน

เพราะมือสมัครเล่นทำงานเพราะ “อยากเล่น” อยากมีความสุขจากการทำงานนั้นๆ โดยการทำงานเป็นความสุข หรือการตอบสนองอารมณ์บางอารมณ์

แต่มืออาชีพตัดเรื่อง “ความอยาก” และ “อารมณ์” ออกไปจากงานได้มากกว่า

นักทำขนมเค้กที่เรารู้จักว่าทำเค้กอร่อยเหลือหลายยิ่งกว่าเค้กกัลปพฤกษ์ คงจะทำเค้กออกมาได้ดี จนกว่าเธอจะต้องทำเค้กในเวลาที่ไม่อยากทำ ในจำนวนมากด้วยเวลาที่จำกัด

เพื่อนเราที่เขียนหนังสือดีน่าอ่าน จะยังเขียนหนังสือได้ดีด้วยข้อมูลหนักแน่นน่าสนใจอีกไหม หากเขาจะต้องลงไปเขียนและค้นในเนื้อหาที่เขาไม่ได้สนใจเลยแม้แต่น้อย และมีความซับซ้อนจุกจิกน่าปวดหัว และเพื่อนที่เล่าเรื่องขำขันคนนั้นของเรา จะตลกออกไหม ถ้าเพิ่งถอยรถไปชนกำแพงจนเสียหายทั้งกำแพงทั้งรถ

ผมเคยได้ยินเรื่องราวของนักแสดงตลกบนเวที ที่ต้องขึ้นเล่นตลก และสามารถเล่นได้ขำเท่าเมื่อวาน ทั้งๆที่ญาติคนสนิทของเขาเพิ่งเสียชีวิตไปเมื่อเช้า

หรือพ่อครัวในร้านอาหารที่สามารถทำอาหารอย่างเดียวกันเป็นสิบจาน โดยรสชาติเหมือนกันหมด แม้เขากำลังเหม็นเบื่ออาหารอย่างรุนแรง ด้วยต้องทำและชิมอยู่ตลอดเวลา

หรือนักเขียนซึ่งสามารถเขียนอะไรก็ได้ตามแต่ได้รับคำสั่งจากสำนักพิมพ์ หรือจากท้องตลาด ด้วยคุณภาพของงานที่อยู่ในมาตรฐานเดิม

นี่คืองานของมืออาชีพ ที่ไม่ได้ทำเพราะ “เล่น”
แต่เพราะหน้าที่และความรับผิดชอบ และการรักษามาตรฐาน ทำให้เขาเป็นมืออาชีพ

มืออาชีพที่ไม่ต้องเล่น ไม่ต้องรออารมณ์ ไม่ต้องนึกสนุกก่อนถึงจะทำได้ดี

ผมเองมีหลายมือ เป็นมือสมัครเล่นในหลายมือ ส่วนงานที่ถือว่าเป็นอาชีพนั้น ก็ยังไม่ดีและสม่ำเสมอเพียงพอที่จะเรียกตัวเองว่ามืออาชีพได้แบบไม่อายปากกระดากตาตนเองบนกระจก

งานของผมส่วนใหญ่ทำเพราะสนุกทำ อยากทำทั้งนั้น ไม่ว่าจะเป็นการทำอาหาร การดูหมอ การชงกาแฟ การเขียนหนังสือ การถ่ายภาพ และอื่นๆอีกมากมาย

ผมขอสารภาพอย่างละอายว่า หลายๆครั้งที่พอใจในผลงานของตัวเองบางชิ้น จนเผลอข้ามเส้นไปปรามาสมืออาชีพบางคน หรือบางงาน ว่าถ้าได้คุณภาพแค่นี้เท่านั้น ก็สู้มือสมัครเล่นอย่างฉันไม่ได้

แต่แล้วเมื่อเริ่มหมดสนุกในงานนั้น หรือเมื่อไอเดียและมุกเริ่มหมดลง หรือผลิตงานไม่ได้มาตรฐานเท่าเดิม หรือใช้เวลามากมายแล้วยังไม่ได้ผลงานที่น่าพอใจ เกิดปัญหาทางใจจนทำงานบางชิ้นไม่ได้ เมื่อนั้นความละอายก็จะกลับมาไล่ความผยองถือมั่นออกไป และความละอายนั้นได้สอนบทเรียนผมถึงเรื่องเส้นแบ่งของ “มือสมัครเล่น” กับ “มืออาชีพ”

เมื่อใดที่จะทำงานได้เฉพาะเมื่ออยากทำ เมื่อนั้นเราคือมือสมัครเล่น
และเป็นมือสมัครเล่นจะทำงานได้วิเศษแค่ไหนก็ได้ไม่แปลก

แต่เมื่อใดที่คุณทำงานวิเศษนั้นได้ แม้จะยังไม่อยากทำ หรือไม่จำเป็นต้องทำ หรือไม่สนุกที่จะทำ

เมื่อนั้นคุณอาจจะอยากเรียกตัวเองว่ามืออาชีพบ้างก็ได้.

Give your comment at my Blog